Odsetki ustawowe od szkody osobowej: od kiedy i w jakiej wysokości?
Sprawy dotyczące szkody osobowej trwają długo. Między wypadkiem a ostateczną wypłatą często mijają lata, a w tym czasie nie ma Pan/Pani dostępu do tych pieniędzy. Odsetki ustawowe rekompensują tę sytuację: otrzymuje Pan/Pani nie tylko odszkodowanie za szkodę, ale także odsetki za okres, w którym wypłata była opóźniona.
W praktyce odsetki te są często pomijane, mimo że w przypadku sprawy trwającej pięć lat mogą one stanowić znaczną kwotę.
Jaka jest wysokość odsetek?
Odsetki ustawowe dla transakcji niehandlowych wynoszą od 1 stycznia 2026 r. 4%. Jest to obniżka – wcześniej stawka była wyższa. Szkoda osobowa wynikająca z wypadku podlega tej stawce.
Istnieje również wyższa stawka, tzw. odsetki ustawowe handlowe, które od 1 lipca 2026 r. wynoszą 10,4%. Dotyczy ona wyłącznie transakcji handlowych między przedsiębiorstwami i nie ma zastosowania do Państwa roszczenia z tytułu szkody osobowej. Jeśli proponuje się Panu/Pani tę stawkę, oznacza to, że coś jest nie tak.
Stawka jest okresowo dostosowywana przez rząd. Jeśli Państwa sprawa trwa kilka lat, dla każdego okresu stosuje się stawkę obowiązującą w danym czasie.
Od kiedy naliczane są odsetki?
W przypadku szkody wynikającej z czynu niedozwolonego nie musi Pan/Pani formalnie wezwać drugiej strony do zapłaty. Artykuł 6:83 lit. b Kodeksu cywilnego (Burgerlijk Wetboek) stanowi, że zwłoka następuje bezpośrednio w przypadku zobowiązania wynikającego z czynu niedozwolonego.
W praktyce oznacza to, że odsetki naliczane są od momentu, w którym faktycznie powstaje dana pozycja szkody. Nie od momentu, w którym powiadamia Pan/Pani ubezpieczyciela, ani nie od daty ostatecznego rozliczenia. Każda pozycja ma więc swoją własną datę początkową: koszty medyczne od momentu ich poniesienia, utracone dochody za okres, w którym ich Pan/Pani nie uzyskał/a.
Odsetki od odsetek
Artykuł 6:119 ust. 2 BW stanowi, że po upływie roku odsetki są doliczane do kwoty głównej. W kolejnym roku odsetki naliczane są również od już naliczonych odsetek. W przypadku długotrwałej sprawy ma to zauważalny wpływ – i właśnie ten element często jest pomijany w propozycjach odszkodowawczych.
Uwaga przy zaliczkach i ostatecznym rozliczeniu
Jeśli otrzymał/a Pan/Pani zaliczki w trakcie postępowania, odsetki od tej części przestają być naliczane w momencie wypłaty. Od pozostałej kwoty odsetki nadal są naliczane. Prawidłowe obliczenie odsetek uwzględnia więc daty i kwoty wszystkich zaliczek.
Jeśli otrzymuje Pan/Pani ostateczną propozycję, w której podana jest jedna kwota „włącznie z odsetkami” bez szczegółów, proszę poprosić o przedstawienie podstawowych obliczeń: dla każdej pozycji szkody, z datą początkową i zastosowaną stawką. Bez tych informacji nie można sprawdzić, czy odsetki zostały prawidłowo uwzględnione.
Odsetki a własne koszty pomocy prawnej
Odsetki ustawowe to co innego niż zwrot kosztów Pańskiego pełnomocnika. Koszty te są rozliczane w inny sposób; zob. koszty pozasądowe. Nie należy mylić tych dwóch pozycji: są to odrębne elementy Pańskiego zestawienia szkód.
Pomoc w sprawdzeniu Pańskiego rozliczenia
Czy chce Pan/Pani sprawdzić, czy odsetki w Pańskiej propozycji są prawidłowe? Na naszej stronie dotyczącej szkody osobowej dowiedzą się Państwo, co możemy dla Państwa sprawdzić. Zobacz także: ocena propozycji odszkodowawczej od ubezpieczyciela.
Najczęściej zadawane pytania
Ile wynosi ustawowe odsetki od mojego odszkodowania za szkody osobowe?
Ustawowe odsetki za transakcje niehandlowe wynoszą od 1 stycznia 2026 r. 4%. Szkody osobowe powstałe w wyniku wypadku podlegają tej stawce; wyższa stawka handlowa w wysokości 10,4% nie dotyczy twojego roszczenia.
Od kiedy naliczane są ustawowe odsetki?
Od momentu, gdy faktycznie powstaje szkoda, a nie od daty twojego wezwania do zapłaty lub ostatecznego rozliczenia. W przypadku szkody wynikającej z czynu niedozwolonego zwłoka następuje bezpośrednio na podstawie artykułu 6:83 sub b BW (Kodeks cywilny), bez potrzeby wezwania do zapłaty.
Czy otrzymam odsetki od odsetek?
Tak. Na podstawie artykułu 6:119 lid 2 BW (Kodeks cywilny) po upływie roku odsetki są doliczane do kwoty głównej, a następnie naliczane są odsetki od tej sumy. W długotrwałych sprawach ma to zauważalny wpływ.
Co dzieje się z odsetkami, jeśli otrzymałam/em zaliczki?
Od wypłaconej części odsetki przestają być naliczane w momencie wypłaty; od pozostałej kwoty nadal są naliczane. Prawidłowe obliczenie uwzględnia więc daty i kwoty wszystkich zaliczek.
Jak sprawdzić, czy odsetki są prawidłowo uwzględnione w mojej ostatecznej propozycji?
Poproś o podstawowe wyliczenie dla każdej pozycji szkody, wraz z datą początkową i zastosowaną stopą procentową. Jeśli widnieje tylko jedna kwota „włącznie z odsetkami” bez szczegółów, nie możesz sprawdzić, czy odsetki zostały rzeczywiście prawidłowo uwzględnione.
Dochodzenie odsetek, jeśli mieszka Pan/Pani w Leiden
Stawka odsetek i data ich naliczania są uregulowane na poziomie krajowym; miejsca, w których można je sprawdzić lub wyegzekwować, różnią się w zależności od lokalizacji.
Jeśli chce Pan/Pani sprawdzić obliczenie odsetek w ostatecznej propozycji przed podpisaniem, jako mieszkaniec Leiden może Pan/Pani zrobić to bezpłatnie w Het Juridisch Loket Leiden (punkt porad prawnych, Langegracht 70, 2312 NV Leiden), telefon 0900-8020. Proszę zabrać ze sobą pełne zestawienie szkód, w tym daty i kwoty wszystkich otrzymanych zaliczek – bez tych danych nie można ponownie obliczyć odsetek. Zobacz het juridisch loket leiden.
Jeśli ubezpieczyciel odmawia uwzględnienia odsetek, mimo że odpowiedzialność jest ustalona, jest to typowy punkt do rozstrzygnięcia przez sąd. Dla mieszkańców Leiden właściwy jest Rechtbank Den Haag (sąd rejonowy, Prins Clauslaan 60, 2595 AJ Den Haag, telefon 088-361 1000). Zobacz rechtspraak.nl.
Na koniec proszę zwrócić uwagę, że wypłata dodatkowych środków wraz z odsetkami może być wliczana do majątku przy obliczaniu zasiłków lub świadczeń. Jeśli otrzymuje Pan/Pani świadczenie od Gemeente Leiden (urząd miasta), proszę zgłosić wypłatę z wyprzedzeniem: leiden.nl.
Informacje te mają charakter ogólny i nie stanowią porady prawnej dotyczącej Pańskiej sytuacji osobistej. Wymienione stawki zostały sprawdzone w sierpniu 2026 r. na stronie Rijksoverheid.nl; przed użyciem proszę sprawdzić aktualnie obowiązującą stawkę.